อายุเครื่องสำอาง อ่าน PAO 6M 12M วันหมดอายุ และ มาสคาร่า ควรทิ้งเมื่อไหร่
สัญลักษณ์กระปุกเปิดฝา 6M 12M แปลว่าอะไร ต่างจากวันหมดอายุยังไง อายุก่อนเปิด สัญญาณว่าของเสีย และทำไมมาสคาร่ากับของรอบดวงตาต้องเปลี่ยนเร็วกว่า
- รูปกระปุกเปิดฝากับเลข 12M แปลว่าใช้ให้หมดภายใน 12 เดือนนับจากวันที่เปิดครั้งแรก
- วันหมดอายุนับจากวันผลิต ใช้กับของที่ยังไม่เปิด ถ้ามีทั้งสองอย่าง ยึดวันที่มาถึงก่อน
- มาสคาร่า ผู้ผลิตมักแนะนำให้ทิ้งภายใน 2-4 เดือนหลังซื้อ แห้งแล้วห้ามเติมน้ำหรือน้ำลาย
- กลิ่น สี เนื้อเปลี่ยน คือทิ้ง ไม่ต้องรอถึงวันบนฉลาก
เครื่องสำอางมีอายุสองแบบ คืออายุก่อนเปิด (วันหมดอายุ นับจากวันผลิต) และอายุหลังเปิด (PAO รูปกระปุกเปิดฝากับตัวเลขตามด้วย M) พอเปิดฝาแล้ว อากาศ มือ และแปรงพาเชื้อเข้าไปทุกครั้งที่ใช้ นาฬิกาตัวที่สองจึงเริ่มเดิน บทนี้สอนอ่านทั้งสองแบบ ดูว่าของเสียหรือยัง และทำไมมาสคาร่าต้องเปลี่ยนเร็วที่สุด
สัญลักษณ์บนกล่อง แปลว่าอะไร
| ที่เห็นบนฉลาก | แปลว่า | นับจาก |
|---|---|---|
| รูปกระปุกเปิดฝา + 6M | เปิดแล้วใช้ให้หมดใน 6 เดือน | วันที่เปิดครั้งแรก |
| รูปกระปุกเปิดฝา + 12M | เปิดแล้วใช้ให้หมดใน 12 เดือน | วันที่เปิดครั้งแรก |
| รูปนาฬิกาทราย หรือ best before end of + เดือนปี | ใช้ก่อนสิ้นเดือนนั้น เมื่อเก็บถูกวิธี | วันผลิต (พิมพ์มาให้แล้ว) |
| MFG / วันผลิต | วันที่ผลิต | — |
| EXP / วันหมดอายุ | หมดอายุ | — |
M ย่อมาจาก month สัญลักษณ์ PAO (period after opening) มาจากกฎหมายเครื่องสำอางของสหภาพยุโรป ตัวเลขเป็นเดือน บางครั้งเป็นปี
กติกาของยุโรปคือ ผลิตภัณฑ์ที่คงสภาพได้ไม่เกิน 30 เดือน ต้องพิมพ์วันที่ควรใช้ก่อน ส่วนผลิตภัณฑ์ที่คงสภาพได้เกิน 30 เดือนไม่ต้องพิมพ์วันที่ แต่ต้องมี PAO แทน ของที่ไม่เสี่ยงเสื่อมหลังเปิด เช่น สเปรย์แรงดันที่อากาศเข้าไม่ได้ หรือของใช้ครั้งเดียว อาจไม่มี PAO
ฉลากภาษาไทย อย. กำหนดให้มีเดือนปีที่ผลิต หรือเดือนปีที่หมดอายุ ของนำเข้าหลายชิ้นจึงมีทั้งวันบนฉลากไทย และ PAO บนกล่องเดิม
อายุก่อนเปิด
ถ้ามีวันหมดอายุ ยึดวันนั้น ถ้ามีแค่วันผลิตกับ PAO ตามกติกายุโรปแปลว่าผู้ผลิตคาดว่าของคงสภาพได้เกิน 30 เดือนเมื่อยังไม่เปิดและเก็บถูกวิธี แต่ “เก็บถูกวิธี” คือเงื่อนไขสำคัญ ของที่ตากแดดหรือทิ้งในรถมาเป็นเดือน เสื่อมก่อนวันบนฉลากได้
ในสหรัฐฯ ไม่มีกฎหมายบังคับให้เครื่องสำอางพิมพ์วันหมดอายุ อย. สหรัฐฯ ถือว่าการกำหนดอายุเป็นหน้าที่ของผู้ผลิต
ตัวอย่าง: คำนวณวันทิ้งจริง
เซรั่ม ฉลากไทยบอกหมดอายุ 08/2027 กล่องมี PAO 12M เปิดใช้วันที่ 1 พฤศจิกายน 2026
- นับ PAO: 1 พ.ย. 2026 + 12 เดือน = 1 พ.ย. 2027
- เทียบวันหมดอายุ: สิ้นเดือน ส.ค. 2027
- ยึดวันที่มาถึงก่อน: สิ้นเดือนสิงหาคม 2027 ใช้จริงได้ประมาณ 10 เดือน ไม่ใช่ 12
ครีมกระปุก PAO 6M เปิดวันที่ 15 มกราคม 2027 ไม่มีวันหมดอายุบนฉลาก
- 15 ม.ค. 2027 + 6 เดือน = 15 กรกฎาคม 2027
- ถ้าใช้วันละ 2 ครั้ง ครั้งละประมาณ 0.5 กรัม = วันละ 1 กรัม กระปุก 50 กรัมหมดในราว 50 วัน ทันสบาย ๆ
- แต่ถ้าใช้แค่สัปดาห์ละ 2 ครั้ง ครั้งละ 0.5 กรัม = สัปดาห์ละ 1 กรัม 26 สัปดาห์ใช้ได้แค่ราว 26 กรัม เหลือเกินครึ่งกระปุกตอนถึงกำหนด
ข้อสรุปจากตัวอย่างที่สอง: ของที่ใช้นาน ๆ ครั้ง เลือกขนาดเล็กคุ้มกว่า เพราะ PAO นับตามเวลา ไม่ได้นับตามปริมาณที่เหลือ
เขียนวันที่เปิดด้วยปากกาเมจิกบนขวดตั้งแต่วันแรก ช่วยมากกว่าการพยายามจำ
มาสคาร่าและของรอบดวงตา
ของรอบดวงตามักมีอายุสั้นกว่าของอื่น อย. สหรัฐฯ บอกว่าผู้ผลิตมักแนะนำให้ทิ้งมาสคาร่าภายใน 2-4 เดือนหลังซื้อ เหตุผลคือแปรงมาสคาร่าแตะขนตาแล้วกลับเข้าหลอดทุกครั้ง พาเชื้อเข้าไปเรื่อย ๆ
กฎที่ต้องจำ
- มาสคาร่าแห้งแล้ว ทิ้ง ห้ามเติมน้ำหรือน้ำลายให้เหลว เพราะพาเชื้อเข้าไปและทำให้สารกันเสียเจือจาง
- ไม่ใช้ร่วมกับใคร รวมถึงตัวทดลองในร้าน ซึ่งปนเปื้อนได้ง่ายกว่า
- ตาติดเชื้อหรือผิวรอบตาอักเสบ หยุดใช้เครื่องสำอางรอบดวงตาทั้งหมด และปรึกษาแพทย์
- อุปกรณ์ที่ใช้ใกล้ตาต้องสะอาด
- อย่าทาหรือล้างเครื่องสำอางรอบตาในรถที่กำลังวิ่ง
ตัวอย่าง: เปิดมาสคาร่าวันที่ 1 พฤศจิกายน ช่วง 2-4 เดือนคือ 1 มกราคม ถึง 1 มีนาคม ถ้าจะใช้ตัวเลขเดียวให้จำง่าย ใช้ขอบล่างไว้ก่อน ถ้าแห้งหรือกลิ่นเปลี่ยนก่อน ทิ้งก่อน
สัญญาณว่าของเสียแล้ว ไม่ต้องรอวันบนฉลาก
อุณหภูมิที่เปลี่ยน แสงแดด และอากาศ ทำให้สีและเนื้อเปลี่ยน และอาจมีกลิ่น สังเกตแบบนี้
| ที่เห็น | มักเกิดกับ |
|---|---|
| กลิ่นเปลี่ยน เหม็นหืน เปรี้ยว | ครีม โลชั่น ลิปสติก ของที่มีน้ำมัน |
| สีเปลี่ยน เข้มขึ้น เหลือง | ครีม เซรั่ม รองพื้น |
| น้ำกับเนื้อแยกชั้น เขย่าแล้วไม่กลับ | โลชั่น ครีม รองพื้นเนื้อน้ำ |
| เนื้อจับตัวเป็นก้อน แห้ง แข็ง | มาสคาร่า อายไลเนอร์เนื้อเจล |
| ใช้แล้วแสบหรือคันทั้งที่เคยใช้ได้ | ทุกอย่าง |
ข้อสุดท้ายสำคัญ ถ้าใช้แล้วมีผื่น แดง คัน หยุดใช้ และถ้าไม่ดีขึ้นให้ปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกร วิธีทดสอบของใหม่อยู่ในบทก่อนหน้า ทดสอบการแพ้ก่อนใช้ผลิตภัณฑ์ใหม่
เก็บยังไงให้อยู่ถึงวันบนฉลาก
ความร้อนทำให้สารกันเสียเสื่อม และเชื้อแบคทีเรียกับเชื้อราโตเร็วขึ้น อย. สหรัฐฯ แนะนำไม่ให้เก็บเครื่องสำอางในที่ร้อนเกิน 85°F หรือประมาณ 29°C ในเมืองไทยตัวเลขนี้ต่ำกว่าอุณหภูมิกลางวันหลายวัน จึงยิ่งต้องระวัง
- ไม่ทิ้งไว้ในรถ หรือริมหน้าต่างที่แดดส่อง
- ปิดฝาให้สนิททุกครั้ง
- ใช้ไม้พายตักครีมกระปุก แทนนิ้ว
- ล้างมือก่อนใช้ ไม่ใช้ร่วมกับคนอื่น
เจลทาเล็บและอุปกรณ์ทำเล็บมีเรื่องการเก็บเฉพาะของมัน ดู เก็บเจลและอุปกรณ์ทำเล็บ
ข้อผิดพลาดที่เจอบ่อย
- นับ PAO จากวันซื้อหรือวันผลิต PAO นับจากวันที่เปิดครั้งแรก
- คิดว่าวันหมดอายุคือเส้นตาย ไม่ดูอย่างอื่น ของที่เก็บไม่ดีเสียก่อนวันนั้นได้
- เติมน้ำในมาสคาร่าที่แห้ง ทิ้งแล้วเปลี่ยนแท่งใหม่
- เก็บไว้ในกระเป๋าที่ทิ้งในรถ ความร้อนทำให้สารกันเสียเสื่อม
- ไม่จดวันที่เปิด แล้วต้องเดาว่าเปิดเมื่อไหร่
แหล่งข้อมูล
- Shelf Life and Expiration Dating of Cosmetics — U.S. FDA
- Eye Cosmetic Safety — U.S. FDA
- Cosmetic products labelling — Health Products Regulatory Authority (Ireland)
- Regulation (EC) No 1223/2009, Chapter VI Article 19 — legislation.gov.uk
- แนะเช็ก อย. ก่อนซื้อ ทดสอบการแพ้ก่อนใช้เครื่องสำอาง — สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา
คำถามที่พบบ่อย
เครื่องสำอางที่ไม่มีวันหมดอายุบนกล่อง ใช้ได้ตลอดไหม
ไม่ใช่ ในยุโรป ผลิตภัณฑ์ที่คงสภาพได้เกิน 30 เดือนไม่ต้องพิมพ์วันหมดอายุ แต่ต้องมีสัญลักษณ์ PAO บอกว่าเปิดแล้วใช้ได้นานเท่าไหร่แทน ฉลากไทยต้องมีเดือนปีที่ผลิตหรือหมดอายุ ถ้าไม่มีทั้งวันหมดอายุและ PAO ให้จดวันที่เปิดไว้ และสังเกตกลิ่น สี เนื้อ
แช่ตู้เย็นแล้วจะใช้ได้นานกว่า PAO ไหม
ไม่มีข้อมูลว่าช่วยยืดอายุเกินที่ผู้ผลิตกำหนด สิ่งที่ยืนยันได้คือความร้อนทำให้สารกันเสียเสื่อมและเชื้อโตเร็วขึ้น ให้เก็บในที่เย็นและไม่โดนแดด ตามวิธีเก็บบนฉลาก
ตาอักเสบอยู่ ใช้มาสคาร่าแท่งเดิมได้ไหม
ไม่ควร อย. สหรัฐฯ แนะนำให้หยุดใช้เครื่องสำอางรอบดวงตาทั้งหมดเมื่อตาติดเชื้อหรือผิวรอบตาอักเสบ และปรึกษาแพทย์ ถามแพทย์ด้วยว่าควรทิ้งชิ้นที่ใช้ช่วงนั้นหรือไม่
เนื้อหาเป็นแนวทางทั่วไป ผลิตภัณฑ์แต่ละยี่ห้อใช้ต่างกัน อ่านคำแนะนำบนฉลากเสมอ ถ้ามีอาการแพ้ ปรึกษาแพทย์