ล้างเครื่องสำอาง ให้หมดจริง ไมเซล่า คลีนซิ่งออยล์ และการล้างสองขั้น

ล้างเครื่องสำอางให้หมดคือใช้ “ของที่ละลายสิ่งที่เราทา” ก่อน แล้วค่อยล้างหน้าตามปกติ เมคอัพและกันแดดส่วนใหญ่ติดผิวด้วยน้ำมันหรือฟิล์มกันน้ำ น้ำเปล่ากับโฟมอย่างเดียวจึงมักไม่พอ โดยเฉพาะกันแดดกันน้ำ ซึ่งงานวิจัยหนึ่งพบว่าโฟมล้างหน้ายังเหลือคราบไว้ราวหนึ่งในสาม

บทนี้เป็นบทที่ 4 ของเส้นทาง “ความงามพื้นฐาน” เป็นความรู้ทั่วไป ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์

ทำไมต้องล้างให้หมดทุกคืน

AAD แนะนำให้ล้างเครื่องสำอางและสิ่งสกปรกที่ติดผิวมาทั้งวันออกก่อนนอน และให้คนผิวมันล้างเมคอัพออกให้หมดทุกคืน American Academy of Ophthalmology (AAO) เน้นเป็นพิเศษเรื่อง มาสคาร่าและเมคอัพรอบตา เพราะที่ค้างอยู่ทำให้ตาระคายเคืองได้ และเคยมีรายงานผู้ที่นอนทั้งมาสคาร่ามานานกว่า 25 ปี จนเกิดก้อนที่เปลือกตาและเยื่อบุตาอักเสบ

ตัวช่วยแต่ละแบบ ต่างกันยังไง

แบบ	ทำงานยังไง	เหมาะกับ	ข้อควรรู้
ไมเซล่า (micellar water)	สารทำความสะอาดอ่อน ๆ รวมตัวเป็นกลุ่มเล็ก ๆ จับน้ำมันและเมคอัพ เช็ดด้วยสำลี	เมคอัพบาง กันแดดทั่วไป วันที่รีบ	ต้องเช็ด จึงมีการเสียดสี ผิวแห้งอาจรู้สึกไม่สบาย
คลีนซิ่งออยล์	น้ำมันละลายเมคอัพและกันแดด มีสารที่ทำให้กลายเป็นน้ำนมเมื่อโดนน้ำ แล้วล้างออก	เมคอัพหนัก กันแดดกันน้ำ	ต้องล้างน้ำให้หมด
คลีนซิ่งบาล์ม	น้ำมันเนื้อแข็ง อุ่นด้วยปลายนิ้วจนละลาย ใช้แบบเดียวกับออยล์	ผิวแห้ง เมคอัพหนัก	เก็บที่อุณหภูมิห้อง เนื้อหนักถ้าล้างไม่หมดอาจอุดตัน
คลีนเซอร์สูตรน้ำ (โฟม เจล)	สารทำความสะอาดที่ล้างด้วยน้ำ	ขั้นที่สอง หรือวันที่ไม่ได้แต่งหน้า	ล้างกันแดดกันน้ำไม่ค่อยออก

แพทย์ผิวหนังที่เขียนลงคอลัมน์ใน Dermatology News อธิบายว่าบาล์มและออยล์ไม่เกิดฟอง จึงมีแนวโน้มรบกวนชั้นปกป้องผิวน้อยกว่าคลีนเซอร์ที่มีฟอง และหลายตัวไม่ค่อยระคายเคืองตา จึงใช้ล้างเมคอัพรอบตาได้

ตัวอย่าง: กันแดดกันน้ำ ล้างด้วยอะไรถึงออก

งานวิจัยในวารสาร Journal of Cosmetic Dermatology (2020) ให้อาสาสมัคร 20 คน ทากันแดด แล้วล้างด้วยน้ำเปล่า โฟมล้างหน้า หรือคลีนซิ่งออยล์ แล้ววัดคราบที่เหลือจากภาพถ่ายผิว

สิ่งที่ใช้ล้าง	กันแดดทั่วไป เหลือ	กันแดดกันน้ำ เหลือ
น้ำเปล่า	54.0%	59.3%
โฟมล้างหน้า	15.6%	36.8%
คลีนซิ่งออยล์	13.4%	5.8%
ผิวที่ไม่ได้ทาเลย (ค่าพื้นของการวัด)	9.9%	3.2%

อ่านทีละขั้น

1. กันแดดทั่วไป โฟมกับออยล์ได้ผลใกล้กัน (15.6% กับ 13.4%) และนักวิจัยไม่พบความต่างทางสถิติจากผิวที่ไม่ได้ทา แปลว่าคลีนเซอร์ปกติก็พอ
2. กันแดดกันน้ำ โฟมเหลือ 36.8% ลบค่าพื้น 3.2% = คราบจริงราว 33.6 จุด หรือราวหนึ่งในสาม ส่วนออยล์เหลือ 5.8% ลบ 3.2% = ราว 2.6 จุด ไม่ต่างจากผิวที่ไม่ได้ทาทางสถิติ
3. ผิวแห้งหลังล้าง กลุ่มโฟม 8 ใน 20 คน (40%) บอกว่าผิวแห้ง กลุ่มออยล์ 1 ใน 20 คน (5%)

นี่เป็นงานเดียว กลุ่มตัวอย่างเล็ก และใช้ผลิตภัณฑ์ไม่กี่ตัว นักวิจัยเองก็บอกว่าต้องศึกษาเพิ่ม แต่ทิศทางสอดคล้องกับสิ่งที่คนใช้จริงเจอ

ทาอะไรที่ทนน้ำได้ ก็ต้องใช้น้ำมันช่วยละลายตอนล้าง น้ำกับโฟมอย่างเดียวไม่พอ

ล้างสองขั้น ทำยังไง และจำเป็นแค่ไหน

การล้างสองขั้น (double cleansing) คือใช้คลีนซิ่งออยล์ บาล์ม หรือไมเซล่าก่อน แล้วตามด้วยคลีนเซอร์สูตรน้ำ

1. มือแห้ง หน้าแห้ง ใช้ออยล์ หรือบาล์มที่อุ่นด้วยปลายนิ้ว นวดเบา ๆ ให้ทั่ว
2. แตะน้ำอุ่นเล็กน้อย นวดต่อจนกลายเป็นน้ำนม แล้วล้างออกให้หมด
3. ตามด้วยคลีนเซอร์อ่อนโยน ล้างน้ำอุ่น ซับแห้ง แล้วบำรุงตาม รูทีนพื้นฐาน

จำเป็นทุกวันไหม ไม่เสมอ ถ้าวันนั้นทาแค่กันแดดทั่วไป คลีนเซอร์ปกติก็พอ แพทย์ผิวหนังในคอลัมน์ข้างต้นเขียนว่าถ้าบาล์มยังทิ้งคราบไว้ การล้างขั้นที่สองก็สมเหตุสมผล แต่คนส่วนใหญ่ไม่จำเป็น ใช้เมื่อทาเมคอัพหนัก กันแดดกันน้ำ หรือยังรู้สึกว่าหน้ามีฟิล์มค้าง

เมคอัพรอบตา

ผิวรอบตาบาง และน้ำยาเข้าตาได้ง่าย AAO แนะนำว่า

• ใช้ผลิตภัณฑ์ที่ทำมาสำหรับรอบตา หรือวาสลีน (petroleum jelly) ซึ่งช่วยให้เมคอัพหลุดออกโดยไม่ต้องดึง
• อย่าให้น้ำยาเข้าตา และล้างเปลือกตาให้สะอาดหลังเช็ด
• คราบที่ค้างโคนขนตา ใช้คอตตอนบัดสะอาดปาดเบา ๆ
• อย่าใช้สครับที่มีเม็ดรอบตา เม็ดอาจขูดตาได้
• เปลี่ยนเครื่องสำอางรอบตา ทุก 3 เดือน เพราะแบบครีมและแบบน้ำเป็นที่ที่เชื้อโตง่าย ไม่ใช้ร่วมกับคนอื่น
• ถ้าตาติดเชื้อ เช่น ตาแดง ทิ้งเครื่องสำอางรอบตาที่ใช้อยู่ทั้งหมด และงดจนหาย

เทคนิคง่าย ๆ คือวางสำลีชุบน้ำยาไว้บนเปลือกตาครู่หนึ่งให้มาสคาร่าละลาย แล้วเช็ดลงตามทิศขนตา แทนการถูไปมา

ข้อผิดพลาดที่เจอบ่อย

• ใช้แผ่นเช็ดหน้าแล้วจบ ต้องถูหลายรอบ เกิดการเสียดสี และอาจเหลือคราบ ถ้าใช้ ควรล้างหน้าต่อ
• ขัดถูแรงเพื่อให้หมด AAD เตือนว่าการขัดถู แม้เพื่อล้างเมคอัพ ทำให้ผิวดูแย่ลง ให้ปล่อยให้น้ำยาละลายแทน
• ใช้ออยล์บนหน้าเปียก ออยล์และบาล์มส่วนใหญ่ออกแบบให้นวดบนหน้าแห้งก่อน แล้วค่อยเติมน้ำ ดูวิธีใช้บนฉลาก
• ล้างออยล์ไม่หมด คราบมันที่ค้างอาจอุดตัน ล้างน้ำให้ทั่วโดยเฉพาะไรผมและข้างจมูก
• ใช้โฟมล้างกันแดดกันน้ำอย่างเดียว เหลือคราบได้ราวหนึ่งในสาม
• ทาเมคอัพด้านในขอบตา AAO แนะนำให้ทาด้านนอกแนวขนตา เพื่อไม่ให้อุดต่อมไขมันที่ช่วยปกป้องผิวตา

ถ้าใช้คลีนเซอร์หรือน้ำยาใหม่แล้วแสบ แดง หรือคันตา หยุดใช้ ล้างน้ำสะอาด ถ้าอาการไม่หาย ปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกร

แหล่งข้อมูล

• The optimal cleansing method for the removal of sunscreen: Water, cleanser or cleansing oil? — J Cosmet Dermatol 2020 (PubMed)
• How to use cosmetics safely around your eyes — American Academy of Ophthalmology
• 10 skin care secrets for healthier-looking skin — American Academy of Dermatology
• How to control oily skin — American Academy of Dermatology
• Cleansing balms — Naissan O. Wesley MD, Dermatology News (MDedge)